Vegan Beyond Food: #1- Zijde, Angora & Dons

Ik vond veganisme altijd een beetje extreem. Als we gewoon normaal doen is het toch goed? Het vreemde is, is dat we veel dingen heel normaal vinden; zoals een donzen dekbed, leren schoenen en een borstel van varkenshaar. Maar omdat iets als “normaal” beschouwd wordt door veel mensen betekent niet dat het ook juist is. Toen ik besloot om veganistisch te gaan eten ging ik ook nadenken over de andere dierenproducten die ik gebruik. Ineens voelt het toch een beetje vreemd om geen dierenproducten meer te eten maar ze  wel te gebruiken op andere manieren; door ze te dragen, onder te slapen of je haar mee te borstelen.

We zijn vaak geneigd te denken dat niet-voedingsdierenproducten (zoals je donzen dekbed) is ontstaan als een restproduct van de vleesindustrie, zoals bijvoorbeeld voor gelatine (gemaakt van varkens of runderbotten) wel geldt. Helaas is dit niet altijd zo. Dieren als ganzen, nertsen, wasberen en konijnen leiden vaak aanzienlijk voor het produceren van producten die we (soms dagelijks) gebruiken. Ik stond laatst een jas te passen van een goed outdoor merk dat een wasberen kraag bleek te hebben! Serieus! Gebeurt dat nog in deze tijd? Ja dus.

Laten we klein beginnen: Zijde. Weinig mensen weten dat zijdewormen bijna altijd gedood worden om de zijde te kunnen winnen. In Bangkok bezochten mijn lief en ik een museum waar zijde een belangrijke rol speelde. Om het geheel wat fleur te geven werd getoond hoe zijderupsen werden ontdaan van hun gesponnen draden. De verpopte zijderupsen worden gedood door middel van hete dampen of ondergedompeld in kokend water om te voorkomen dat bij het ontpoppen de draden breken. Het zijn dan wel hele kleine beestjes en je hoort ze niet gillen, maar ze werden wel levend gekookt waar we bijstonden. Het doden van de pop is overigens niet nodig bij wilde zijde, waar de cocon pas wordt gebruikt als de vlinder is uitgevlogen. Kleding van wilde zijde, met eventueel een niet-milieubelastende veredeling, kan in principe biologisch zijn (website).

Een lekkere zachte, wollige trui kan angora wol bevatten. Dat voelt heerlijk aan en is niet zo kriebelig als gewone schapenwol, maar wist je bijvoorbeeld dat angora konijnen in China op sommige plekken levend van hun vacht ontdaan worden?  Dit werd pas in 2015 in Nederland aan de kaak gesteld en toen werd de textiel- en kledingsector ‘gestimuleerd om garanties te geven dat wol en bont niet afkomstig is van dieren die slecht zijn behandeld’ (Volkskrant – 16 maart 2015). ‘Slecht behandeld zijn’ is een zeer vage beschrijving want je kan je afvragen hoe goed het leven van die dieren sowieso is die als ze puur gehouden worden voor hun angorawol of bont – ongeacht de manier waarop ze ontdaan worden van hun huid of wol. Bovendien wil een keurmerk of garanties afgeven voor ‘goed’ bont of wol niet zeggen dat het levend villen van dieren ver buiten onze landgrenzen niet meer gebeurd.

Recentelijk wilde ik een nieuw dekbed voor ons kopen. Veel mensen vinden een donzen dekbed heerlijk warm en lekker luchtig, net als in onze winterjassen. Maar heb je je wel eens afgevraagd hoe dat donzen denkbed of die jas tot stand komt? Wist je bijvoorbeeld dat er het dons van 75! ganzen in je denk bed zit? We gaan er vanuit dat die donsveertjes geplukt zijn nadat de ganzen geslacht zijn voor het vlees…toch? Je kan je niet voorstellen dat ze dat bij levende ganzen doen, toch? Nou, wel dus. Helaas bestaan er ganzenboerderijen waar de dieren in hun leven, dat ongeveer 7-9 maanden duurt, 4 keer levend worden geplukt, wat foltering wordt genoemd. Dat is de officiele term en dat zegt al genoeg. Je kan je voorstellen dat het levend plukken van ganzen niet alleen extreem pijnlijk is voor ze, ze lopen ook verwondingen op en kunnen zelfs verlamd raken. Dit gebeurd, uiteraard, omdat het lucratiever is: je kan een gans meerdere keren gebruiken en dus is dons geplukt van levende dieren vele malen goedkoper. Dit betekent dat het overgrote deel van het dons dat er in omloop is ter wereld, van de levende pluk komt.

Gelukkig, in Europa is het verboden om ganzen levend te plukken en er bestaan keurmerken (Responsible Down Standard (RDS) en Global Traceable Down Standard (GTDS)) die moeten garanderen dat er in een product alleen gebruik gemaakt is van ‘diervriendelijk’ dons. Toch is dit hele concept ingewikkeld om twee redenen: Ten eerste: Volgens een artikel in nov 2017 in Trouw is de “parallelle productie van gecertificeerd en niet-gecertificeerd dons alleen verboden voor boederijen, niet voor slachterijen en tussenleveranciers”. Dit kan ervoor zorgen dat beide soorten dons in je dekbed belanden. Dierenactiegroep Peta vond vorig jaar leveranciers in China die zichzelf ‘verantwoord’ noemen, maar waarvoor de dieren alsnog levend waren geplukt. Ten tweede, hoewel de certificering van ‘goed’ dons en het humaner omgaan met dieren duidelijk de voorkeur heeft boven hoe men het in China aanpakt, gaat dit voorbij aan een voor mij nog veel belangrijker principe van ‘do no harm’. Hoe men het ook organiseert, als je dieren houdt voor vlees en/of dons dan worden er nog steeds dieren in het leven geroepen puur om door mensen te worden mis/gebruikt. Wetende dat een gans in de natuur 23 jaar kan worden, is 9 maanden in gevangenschap leven voordat je geslacht wordt, in mijn ogen onmogelijk ‘diervriendelijk’ te noemen. Ergens lijkt, zoals Pim Martens, hoogleraar duurzame ontwikkeling aan de Universiteit Maastricht, ‘etikettering’ altijd een goede zaak, aan de andere kant lijkt het een legitimatie van het fokken, slachten en plukken van dieren voor een product.” Trouw. Het is dus de vraag of er wel zoiets als ‘diervriendelijk dons’ bestaat. Ookal kies je voor goed, of zelfs ‘biologisch’ dons, dan nog steeds lig je onder de fluffige vachtjes van 75 dieren….! De enige manier om zeker te weten dat dieren niet hebben geleden voor onze nachtrust is om een plantaardig alternatief te kiezen. En dat is er!

 

Wat kunnen we zelf doen?

Door een aantal veranderingen aan te brengen in de keuzes die we dagelijks maken- zoals wat we eten, de  producten die we aanschaffen en de kleding die we dragen, zijn we allemaal in staat om dierenmishandeling en dierenmisbruik tegen te gaan. Kunnen we voorbij gaan aan wat ‘men’ als ‘normaal’ beschouwt en zelf nagaan of iets nu eigenlijk ‘goed’ is of niet? Hoezeer een donzen dekbed ook de standaard is en hoe gemakkelijk je iets kan kopen zonder er goed over na te denken, kunnen we de moeite doen om onszelf goed te informeren en op basis daarvan iets meer bewuste keuzes maken?

 

Wat zijn échte Diervriendelijke Alternatieven?

Zijde/(Angora) Wol: Er zijn allerlei stoffen van plantaardige en/of synthetische oorsprong te verkrijgen die een alternatief kunnen vormen voor deze dierproducten.

Dekbed: Gelukkig zijn er prima diervriendelijke alternatieven te koop. Een paar voorbeelden van natuurlijke alternatieven zijn: tencel, bamboe, hennep, katoen en kokosvezel. Vooral deze eerste vond ik meteen interessant. Tencel is uniek in dat het een houtvezel (Lyocell) is afkomstig van de Eucalyptusboom. Dit heeft als voordeel dat het dekbed antibacterieel is en heeft een goede regulatie van vocht. Het dekbed is wasbaar tot 60ºC en kan ook in de droogtrommel. H

Waar ik naar heb gekeken is

  1. Het tencel dekbed van het Amsterdamse Yumeko
  2. Maar uiteindelijk ben ik (mede op basis van de prijs en het formaat) gegaan voor een 200×200 tencel denkbed van het Duitse Frankenstolz. We slapen er inmiddels een weekje onder en ik ben heel blij: het dekbed voelt zacht aan en de vulling is fijn waardoor het dekbed aanvoelt als één geheel.

Wat als je al dons, leer of zijde hebt?

Tja, en toen kwam ik erachter dat ik op een donzen kussen slaap. Wetende wat een hele groep ganzen heeft moeten doorstaan om mijn kussen te maken, zal ik nooit meer afstand doen van het kussen. Hetzelfde geldt voor mijn winterjas waar waarschijnlijk ook dons in zit en mijn leren laarzen. Ik heb ze nu eenmaal al dus ik kan ze maar beter helemaal opgebruiken en er tomeloos van genieten, zodat de dieren niet voor niets geleden hebben. Het zou ook heel vreemd zijn om goede dingen weg te gooien omdat ze van dierenproducten zijn gemaakt. Echter, mijn nieuwe bewustzijn heeft er wel voor gezorgd dat ik nooit meer iets met dons, zijde, leer of angora zal kopen en beter let op alle labels voordat ik iets koop. Soms denk je dat het ‘toch wel goed zal zijn’, maar helaas, zo werkt de wereld gewoon (nog) niet.

 

***

PETA is de wereldwijde organisatie die voor dieren overal ter wereld opkomt waar wij als mensen misbruik van maken. “Iedere dag, overal in de wereld vechten dieren voor hun levens. Ze worden tot slaaf gemaakt, geslagen en in ketens gehouden om hen trucjes te laten doen voor het “vermaak” van mensen; verminkt en opgesloten in kleine kooien zodat wij hun kunnen doden en opeten; verbrand, verblind, vergiftigd en levend in stukken gesneden in de naam van “onderzoek”; geëlektrocuteerd, gewurgd en levend gevild zodat mensen rond kunnen paraderen in hun pelzen. De mishandeling die dieren door het toedoen van mensen ondergaan is hartverscheurend, misselijkmakend en razernijopwekkend. Maar ook al is het moeilijk hierover na te denken: we kunnen het lijden van dieren niet stoppen door weg te kijken en te doen alsof het niet plaats vindt.”

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie